Phẫu thuật nữ hoá khuôn mặt (FFS) là một nhóm thủ thuật cá nhân hoá ở vùng mặt và đôi khi cả vùng cổ, nhằm làm mềm các đặc điểm thường được nhìn nhận là nam tính và đưa chúng gần hơn với diện mạo nữ tính điển hình. Với nhiều phụ nữ chuyển giới và người transfeminine, diện mạo khuôn mặt có tác động trực tiếp đến sự an toàn, sự tự tin và các tương tác xã hội hằng ngày. FFS có thể là một phần quan trọng của chăm sóc khẳng định giới, và với một số phụ nữ cisgender, phương pháp này cũng có thể giúp điều chỉnh những đặc điểm khuôn mặt mà họ cảm thấy quá mạnh hoặc quá góc cạnh.

Hiểu FFS được thiết kế để thay đổi những gì

FFS không phải là một ca mổ đơn lẻ. Đây là một kế hoạch phẫu thuật được thiết kế riêng, có thể bao gồm tạo hình xương, tái tạo sụn và một số thủ thuật mô mềm được lựa chọn. Mục tiêu là tạo sự hài hoà tổng thể cho khuôn mặt, thay vì chỉ thay đổi một đặc điểm riêng lẻ.

Các vùng thường được can thiệp bao gồm:

• Vùng trán và cung mày (giảm độ nhô cung mày, tái tạo đường nét trán)
• Vị trí và hình dạng đường chân tóc
• Hình dáng và tỷ lệ mũi
• Đường nét cằm và đường viền hàm
• Tỷ lệ môi trên và hình dáng môi
• Giảm lồi sụn giáp (cạo khí quản) ở một số bệnh nhân phù hợp
• Đôi khi, các thủ thuật mô mềm như nâng cung mày, căng da mặt hoặc nâng cổ khi phù hợp

Không phải ai cũng cần tất cả các thủ thuật này. Sự kết hợp phù hợp nhất phụ thuộc vào giải phẫu khuôn mặt, mục tiêu của bạn và những thay đổi giúp tạo kết quả tổng thể tự nhiên nhất.

Ai có thể hưởng lợi, và khi nào FFS có thể chưa phải bước phù hợp

FFS có thể phù hợp nếu bạn:

• Cảm thấy các đặc điểm khuôn mặt không phù hợp với bản dạng giới hoặc cách bạn mong muốn được nhìn nhận
• Trải qua cảm giác khó chịu hoặc dysphoria liên quan đến một số đặc điểm khuôn mặt
• Muốn thay đổi cấu trúc vĩnh viễn mà các phương pháp không phẫu thuật không thể đạt được
• Có sức khoẻ thể chất nhìn chung tốt và có thể trải qua phẫu thuật cũng như giai đoạn hồi phục

FFS có thể cần trì hoãn hoặc không được khuyến nghị nếu bạn có bệnh lý nền chưa kiểm soát, đang có nhiễm trùng, có vấn đề răng miệng hoặc xoang đáng kể chưa điều trị (tuỳ theo thủ thuật dự kiến), hoặc nếu kỳ vọng không thực tế. Cũng cần hiểu rằng phẫu thuật có thể thay đổi đáng kể hình dáng khuôn mặt, nhưng không thể đảm bảo người khác sẽ nhìn nhận bạn như thế nào trong mọi bối cảnh, và đây không phải là một “phương thuốc” đơn lẻ cho dysphoria giới.

Lập kế hoạch điều trị: thăm khám, chẩn đoán hình ảnh và bản đồ phẫu thuật cá nhân hoá

Vì mỗi khuôn mặt là duy nhất, việc lập kế hoạch cẩn thận là yếu tố then chốt để đạt kết quả tốt. Trong buổi tư vấn, bác sĩ phẫu thuật sẽ:

• Trao đổi chi tiết về mục tiêu của bạn, bao gồm những đặc điểm khiến bạn băn khoăn nhất
• Xem xét tiền sử bệnh, các thủ thuật trước đây, dị ứng và các thuốc đang sử dụng
• Đánh giá tỷ lệ khuôn mặt, chất lượng da và cấu trúc xương
• Giải thích những thủ thuật nào có khả năng tạo khác biệt lớn nhất đối với bạn và những thủ thuật nào có thể mang lại lợi ích hạn chế

Tuỳ theo kế hoạch phẫu thuật, có thể khuyến nghị chẩn đoán hình ảnh như X-quang hoặc CT để đánh giá xương mặt và các cấu trúc lân cận. Xét nghiệm máu trước mổ và thăm khám y khoa tổng quát thường được sắp xếp để xác nhận đủ điều kiện gây mê toàn thân.

Lưu ý về thuốc và liệu pháp hormone

Một số bệnh nhân được khuyên tạm ngừng một số thuốc làm tăng nguy cơ chảy máu trước phẫu thuật. Nếu bạn đang dùng bất kỳ thuốc nào thường xuyên, bao gồm cả thực phẩm bổ sung, cần được rà soát từ sớm.

Nếu bạn đang sử dụng liệu pháp hormone khẳng định giới, bác sĩ phẫu thuật và bác sĩ gây mê sẽ tư vấn liệu có cần điều chỉnh tạm thời quanh thời điểm phẫu thuật hay không. Quyết định này mang tính cá nhân và dựa trên hồ sơ nguy cơ tổng thể. Không nên tự ý ngừng hormone khi chưa có hướng dẫn y khoa.

Thủ thuật có thể bao gồm những gì (tổng quan)

FFS thường được thực hiện dưới gây mê toàn thân. Có thể tiến hành trong một lần mổ kết hợp hoặc chia theo nhiều giai đoạn, tuỳ theo phạm vi can thiệp, yếu tố an toàn và kế hoạch hồi phục.

Dưới đây là một số ví dụ về các thủ thuật có thể được đưa vào.

Tạo hình trán và cung mày

Cung mày nhô và trán phẳng hoặc dốc thường được liên hệ với diện mạo nam tính. Tạo hình trán giúp tái tạo xương để tạo đường nét trán mượt hơn và chuyển tiếp mềm mại hơn giữa trán và mũi. Ở một số trường hợp phù hợp, vị trí cung mày cũng có thể được điều chỉnh để vùng mắt trông mở hơn và nữ tính hơn.

Tạo hình đường chân tóc

Đẩy đường chân tóc ra trước hoặc tạo hình lại có thể làm giảm cảm giác đường chân tóc cao hoặc hói vùng thái dương, đồng thời tạo đường viền chân tóc mang nét nữ tính điển hình hơn. Đường rạch được lên kế hoạch để kín đáo nhất có thể, thường đặt tại hoặc trong đường chân tóc.

Nâng mũi nữ hoá

Phẫu thuật mũi có thể giúp giảm kích thước tổng thể, tinh chỉnh sống mũi và đầu mũi, đồng thời điều chỉnh góc và tỷ lệ để hài hoà hơn với phần còn lại của khuôn mặt. Mục tiêu không chỉ là mũi nhỏ hơn, mà là một chiếc mũi phù hợp tự nhiên với trán, môi và cằm sau điều chỉnh.

Tạo hình cằm và đường viền hàm

Cằm và đường viền hàm rộng, góc cạnh có thể được làm mềm bằng cách tái tạo xương. Cách tiếp cận cụ thể phụ thuộc vào giải phẫu và khớp cắn. Trong một số trường hợp, độ nhô cằm có thể được giảm; ở những trường hợp khác, có thể được điều chỉnh để cân đối.

Thủ thuật vùng môi trên

Nếu khoảng cách từ chân mũi đến môi trên dài hơn mong muốn, nâng môi trên có thể rút ngắn vùng này và tăng mức lộ răng trên. Tăng thể tích môi cũng có thể được cân nhắc ở những bệnh nhân được lựa chọn cẩn thận để cải thiện sự cân đối.

Giảm lồi sụn giáp (cạo khí quản)

Khi sụn giáp nhô rõ, đôi khi có thể giảm bớt thông qua một đường rạch nhỏ đặt trong nếp gấp tự nhiên ở cổ. Mục tiêu là giảm độ lồi trong khi vẫn bảo vệ giọng nói và các cấu trúc xung quanh.

Hồi phục và những điều có thể kỳ vọng theo thời gian

Quá trình hồi phục khác nhau tuỳ theo số lượng thủ thuật được thực hiện và đáp ứng lành thương của từng người.

Những ngày đầu đến hai tuần

Sưng, bầm tím, cảm giác căng và khó chịu là điều thường gặp. Thuốc giảm đau sẽ được kê, và bạn sẽ nhận hướng dẫn rõ ràng về chăm sóc vết mổ, tư thế ngủ, vệ sinh và các hạn chế hoạt động. Băng ép hoặc áo/nẹp ép có thể được sử dụng trong thời gian ngắn.

Một số thay đổi cảm giác tạm thời như tê hoặc châm chích ở da đầu, trán hoặc vùng cằm có thể xảy ra. Những triệu chứng này thường cải thiện dần theo tiến trình hồi phục.

Từ tuần thứ hai đến tuần thứ sáu

Nhiều người cảm thấy sẵn sàng quay lại công việc văn phòng và các hoạt động xã hội trong vài tuần, nhưng điều này phụ thuộc vào mức độ phẫu thuật và mức độ thoải mái của bạn với tình trạng sưng còn lại. Tập luyện gắng sức, nâng vật nặng và các hoạt động làm tăng huyết áp đáng kể thường được hạn chế trong vài tuần.

Lành thương dài hạn và kết quả cuối cùng

Dù những thay đổi ban đầu có thể thấy rõ khi sưng bắt đầu giảm, khuôn mặt vẫn tiếp tục “vào form” trong nhiều tháng. Kết quả cuối cùng có thể cần vài tháng để bộc lộ đầy đủ, đặc biệt sau tạo hình xương và phẫu thuật mũi.

Các buổi tái khám là một phần quan trọng của chăm sóc. Chúng giúp theo dõi lành thương, xử lý chỉ khâu hoặc băng nẹp khi cần, và giải quyết sớm các băn khoăn.

Rủi ro, giới hạn và các lưu ý quan trọng

Mọi phẫu thuật đều có rủi ro, và FFS liên quan đến nhiều vùng giải phẫu, vì vậy tư vấn kỹ lưỡng là rất cần thiết. Các rủi ro tiềm ẩn tuỳ theo từng thủ thuật và có thể bao gồm:

• Chảy máu, nhiễm trùng, chậm lành
• Sẹo, bao gồm sẹo rõ hơn dự kiến
• Thay đổi cảm giác tạm thời hoặc hiếm khi vĩnh viễn do kích thích hoặc tổn thương thần kinh
• Bất đối xứng hoặc bề mặt đường nét không đều
• Thay đổi hô hấp qua mũi sau phẫu thuật mũi
• Vấn đề lành thương vùng đường chân tóc hoặc da đầu trong các thủ thuật đường chân tóc
• Biến chứng liên quan đến gây mê
• Không hài lòng với kết quả thẩm mỹ hoặc cần phẫu thuật chỉnh sửa

Bác sĩ phẫu thuật sẽ giải thích những rủi ro liên quan nhất đối với kế hoạch của bạn và các biện pháp được áp dụng để giảm thiểu. Cũng cần chuẩn bị cho khía cạnh cảm xúc trong giai đoạn hồi phục. Sưng và bầm có thể tạm thời ảnh hưởng đến diện mạo, và cần thời gian để thích nghi với thay đổi, ngay cả khi kết quả là tích cực.

Hành trình tư vấn và hỗ trợ liên tục

FFS là một quyết định quan trọng, và đội ngũ y tế của chúng tôi ưu tiên sự rõ ràng, an toàn và tính liên tục trong chăm sóc. Từ buổi tư vấn đầu tiên đến theo dõi sau mổ, bạn sẽ có một kế hoạch có cấu trúc bao gồm:

• Trao đổi chi tiết về mục tiêu, ưu tiên và kết quả thực tế
• Đề xuất phẫu thuật cá nhân hoá, bao gồm các thủ thuật được khuyến nghị và lý do
• Hướng dẫn chuẩn bị trước mổ, bao gồm rà soát thuốc và các xét nghiệm cần thiết
• Kế hoạch hồi phục rõ ràng với lịch tái khám và hỗ trợ cho các vấn đề thường gặp như sưng, chăm sóc sẹo và trở lại sinh hoạt bình thường

Nếu bạn đang cân nhắc phẫu thuật nữ hoá khuôn mặt, bước tiếp theo là một buổi tư vấn để các câu hỏi được giải đáp cởi mở và các lựa chọn được xem xét cẩn thận, theo nhịp độ phù hợp với bạn.