Goedaardige prostaathyperplasie (BPH), vaak een vergrote prostaat genoemd, is een veelvoorkomende oorzaak van plasklachten bij mannen naarmate zij ouder worden. Wanneer de prostaat groeit, kan deze de plasbuis nauwer maken en het moeilijker maken om de blaas goed leeg te plassen. Holmium Laser Enucleation of the Prostate (HoLEP) is een minimaal invasieve operatieve behandeling die bedoeld is om het deel van de prostaat te verwijderen dat de urinestroom blokkeert. Dit kan klachten verminderen en helpt de gezondheid van blaas en nieren te beschermen.

Begrijpen wat HoLEP beoogt te behandelen

Bij BPH wordt het binnenste deel van de prostaat groter en drukt het op de plasbuis (urethra), die door de prostaat loopt. Dit kan leiden tot klachten zoals:

• Een zwakke urinestraal of een straal die onderbroken is
• Persen om te kunnen plassen
• Het gevoel dat de blaas niet volledig leeg is
• Aandrang en vaker moeten plassen, ook ’s nachts wakker worden om te plassen
• Urineweginfecties, blaasstenen of in sommige gevallen zichtbaar bloed in de urine

HoLEP is een endoscopische ingreep, wat betekent dat deze via de natuurlijke urineweg wordt uitgevoerd zonder uitwendige sneden. Met een holmiumlaser wordt het vergrote prostaatweefsel losgemaakt van de buitenste prostaatlaag (het kapsel). Het verwijderde weefsel wordt vervolgens in de blaas in kleinere stukjes verdeeld en weggehaald. Doordat het obstructieve weefsel wordt verwijderd in plaats van alleen een doorgang te verbreden, kan HoLEP bij veel patiënten langdurige verlichting geven.

Voor wie deze ingreep het meest geschikt kan zijn

HoLEP kan worden geadviseerd wanneer BPH-klachten de kwaliteit van leven duidelijk beïnvloeden of wanneer BPH complicaties veroorzaakt. Vaak wordt het overwogen wanneer:

• Klachten onvoldoende verbeteren met medicatie
• Er herhaaldelijk urineretentie optreedt (moeite met plassen, soms met een katheter nodig)
• Er terugkerende urineweginfecties zijn door onvoldoende blaaslediging
• Er blaasstenen zijn ontstaan
• Er aanhoudende bloedingen zijn die waarschijnlijk met de prostaat samenhangen
• Onderzoek laat zien dat er veel urine achterblijft na het plassen of dat er veranderingen zijn die de nieren beïnvloeden

HoLEP is geschikt voor een brede range aan prostaatgroottes, waaronder middelgrote en grote prostaten waarbij andere technieken minder effectief kunnen zijn.

Wanneer HoLEP mogelijk niet de juiste optie is

Niet iedereen met plasklachten heeft een operatie nodig. Klachten kunnen ook worden veroorzaakt door een overactieve blaas, een vernauwing van de plasbuis, een infectie, blaasproblemen of prostaatkanker. HoLEP kan worden uitgesteld of aangepast bij een actieve urineweginfectie, bepaalde bloedingsrisico’s die eerst geoptimaliseerd moeten worden, of andere medische aandoeningen waardoor anesthesie onveilig is. Een zorgvuldige beoordeling is essentieel om de diagnose te bevestigen en de meest passende behandeling te kiezen.

Onderzoek en planning vóór de behandeling

Voordat HoLEP wordt geadviseerd, vindt een gestructureerde urologische beoordeling plaats om te bevestigen dat BPH de belangrijkste oorzaak van de klachten is en om te bepalen hoe ernstig de obstructie is. Dit omvat meestal:

• Een uitgebreide bespreking van klachten en medische voorgeschiedenis, inclusief huidige medicatie
• Lichamelijk onderzoek, meestal inclusief prostaatonderzoek
• Urineonderzoek om te controleren op infectie of bloed
• Bloedonderzoek, vaak inclusief PSA (prostaatspecifiek antigeen) wanneer passend
• Echografie om de prostaatgrootte en blaaslediging te beoordelen en soms ook de nieren
• Meting van de urinestroom (uroflowmetrie) en de hoeveelheid achterblijvende urine
• In geselecteerde gevallen cystoscopie om in de plasbuis en blaas te kijken

Als het PSA verhoogd is of er andere aandachtspunten zijn, kan aanvullend onderzoek worden geadviseerd om prostaatkanker uit te sluiten voordat wordt doorgegaan. De planning omvat ook een beoordeling van bloedverdunners en de algehele geschiktheid voor anesthesie.

Wat er gebeurt tijdens HoLEP

HoLEP vindt plaats in een operatiekamer. De verdoving is meestal spinaal (verdoving vanaf de taille naar beneden) of algeheel, afhankelijk van klinische factoren en de voorkeur van de patiënt.

De belangrijkste stappen, in begrijpelijke termen

• Een slank camera-instrument (endoscoop) wordt via de plasbuis ingebracht.
• Met laserenergie wordt het vergrote prostaatweefsel losgemaakt van het buitenste kapsel.
• Het losgemaakte weefsel wordt naar de blaas verplaatst.
• Met een speciaal instrument wordt het weefsel in kleine stukjes verdeeld (morcellatie) en verwijderd.
• Aan het einde van de ingreep wordt meestal een blaaskatheter geplaatst om de afvoer te ondersteunen en zo nodig de blaas te spoelen.

Het verwijderde weefsel wordt routinematig opgestuurd voor weefselonderzoek (histologie). Dit is standaard en kan soms onverwachte bevindingen aan het licht brengen.

Ziekenhuisopname en vroege herstelperiode

De meeste patiënten blijven ongeveer 1 tot 2 nachten in het ziekenhuis, al kan dit variëren afhankelijk van de prostaatgrootte, andere gezondheidsproblemen en hoe snel de urine na de operatie helder wordt.

Een katheter blijft vaak kortdurend zitten. Zodra de urine voldoende helder is en u veilig kunt plassen, wordt de katheter verwijderd. Het is normaal om het volgende te merken:

• Een branderig of prikkelend gevoel bij het plassen gedurende korte tijd
• In het begin vaker aandrang en vaker moeten plassen
• Kleine hoeveelheden bloed in de urine, vooral na activiteit

Deze klachten nemen doorgaans geleidelijk af in de loop van dagen tot weken.

Te verwachten resultaten en hoe verbetering verloopt

Veel patiënten merken kort na het verwijderen van de katheter een krachtigere urinestraal en gemakkelijker leegplassen. Aandrang en frequentie kunnen langer nodig hebben om te verbeteren, vooral als de blaas lange tijd overbelast is geweest.

Meestal wordt een controleafspraak gepland om het herstel en de verbetering van klachten te beoordelen. Dit kan omvatten:

• Bespreking van klachten en evaluatie van medicatie
• Meting van urinestroom en achterblijvende urine
• Echografie indien nodig
• PSA-bepaling wanneer klinisch passend

Als er tijdelijk urineverlies optreedt, kunnen bekkenbodemoefeningen en in sommige gevallen kortdurende medicatie worden geadviseerd.

Belangrijke risico’s, bijwerkingen en beperkingen

Elke operatie brengt risico’s met zich mee. Het individuele risico hangt af van factoren zoals prostaatgrootte, leeftijd, algemene gezondheid en medicatie.

Mogelijke risico’s en bijwerkingen na HoLEP zijn onder andere:

• Bloeding: meestal mild, maar soms is aanvullende behandeling of een transfusie nodig
• Urineweginfectie
• Tijdelijke moeite met het ophouden van urine (stressincontinentie), wat vaak in de loop van de tijd verbetert
• Tijdelijke aandrang of vaker moeten plassen
• Vernauwing (littekenvorming) in de plasbuis of blaashals, waarvoor verdere behandeling nodig kan zijn
• Urineretentie na het verwijderen van de katheter, soms met opnieuw katheteriseren

Overwegingen rond seksuele functie

Erecties blijven meestal behouden, maar de zaadlozing verandert vaak. Veel mannen krijgen een retrograde ejaculatie (het sperma gaat de blaas in in plaats van naar buiten via de penis). Dit is niet schadelijk, maar kan de vruchtbaarheid beïnvloeden en is voor sommige patiënten een belangrijk aandachtspunt.

HoLEP behandelt de obstructie door BPH, maar voorkomt niet dat later andere urinewegproblemen kunnen ontstaan. Afhankelijk van leeftijd, PSA-geschiedenis en persoonlijk risico kan verdere controle van de prostaatgezondheid worden geadviseerd.

Praktische adviezen na ontslag

Hersteladviezen worden afgestemd op de persoon, maar omvatten vaak:

• Vermijd zwaar tillen en intensief sporten gedurende ongeveer 2 tot 3 weken
• Drink voldoende om de urine licht van kleur te houden, tenzij anders geadviseerd
• Voorkom verstopping met vezels, vocht en zo nodig een laxeermiddel, omdat persen bloedverlies kan verergeren
• Vermijd geslachtsgemeenschap gedurende de periode die door het behandelteam wordt geadviseerd, vaak ongeveer 3 tot 4 weken

Bij koorts, toenemende pijn, niet kunnen plassen, hevig bloedverlies of stolsels, of als u zich ziek voelt, is met spoed medische beoordeling nodig.

Uw consult en verdere ondersteuning in onze specialistische kliniek

De zorg wordt gecoördineerd via onze toegewijde urologiekliniek, waarbij beoordeling, behandelplanning, operatie en nazorg als één doorlopend traject worden georganiseerd. Tijdens uw consult zullen onze specialisten:

• Bevestigen of de klachten door BPH worden veroorzaakt en hoe ernstig de obstructie is
• Medicatieopties en, waar passend, alternatieve ingrepen bespreken
• Uitleggen wat HoLEP realistisch kan betekenen voor uw klachten
• Keuzes rond anesthesie, herstelverwachtingen en mogelijke effecten op ejaculatie en continentie bespreken
• Een duidelijk plan geven voor controle en monitoring van klachten

Als HoLEP wordt geadviseerd, krijgt u ondersteuning gedurende het hele traject, inclusief voorbereiding vóór de operatie, zorg tijdens de opname, katheterzorg indien nodig en gestructureerde follow-up om u te helpen veilig en met vertrouwen te herstellen.