Chronische prostatitis kan een frustrerende, langdurige aandoening zijn die het comfort in het bekkengebied, plasklachten en seksueel welzijn beïnvloedt. Bij sommige mannen blijven de klachten bestaan ondanks antibiotica, ontstekingsremmers, bekkenbodemtherapie of leefstijlaanpassingen. Low-intensity extracorporale shockwavetherapie (ESWT) is een niet-chirurgische, medicijnvrije optie die bij geselecteerde patiënten kan helpen om pijn te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren, vooral wanneer de klachten vooral worden veroorzaakt door chronische bekkenpijn en spierspanning in plaats van een aanhoudende infectie.

Chronische prostatitis en chronisch bekkenpijnsyndroom begrijpen

De term "prostatitis" wordt vaak breed gebruikt. In de praktijk hebben veel mannen met langdurige klachten chronische prostatitis of het chronisch bekkenpijnsyndroom (CP/CPPS). Dit wordt meestal niet veroorzaakt door een actieve bacteriële infectie, ook al kunnen de klachten aanvoelen als een urineweginfectie.

Veelvoorkomende klachten zijn onder andere:

• Pijn of een ongemakkelijk gevoel in het perineum (het gebied tussen balzak en anus), de onderbuik, penis, testikels of onderrug
• Branderigheid of ongemak bij het plassen
• Vaker moeten plassen, aandrang, of een zwakke urinestraal
• Pijn bij ejaculatie, minder seksueel vertrouwen, of erectieproblemen
• Klachten die wisselen in de tijd en verergeren door stress, lang zitten, fietsen, verstopping, of bepaalde voeding en dranken

Omdat CP/CPPS meerdere bijdragende factoren kan hebben (overactiviteit van de bekkenbodemspieren, zenuw-sensitisatie, ontsteking, betrokkenheid van de blaas en psychologische stress), werkt behandeling vaak het best als een gestructureerd plan in plaats van één enkele interventie.

Wat ESWT is en wat het beoogt

Extracorporale shockwavetherapie gebruikt laagintensieve akoestische golven die via de huid op gerichte gebieden worden toegediend. Bij chronische prostatitis en CP/CPPS wordt ESWT toegepast met als doel:

• Bekkenpijn te verminderen door beïnvloeding van pijnsignaleringsroutes
• De lokale doorbloeding en weefselherstelreacties te verbeteren
• Overactieve bekkenbodemspieren te helpen ontspannen en de gevoeligheid van triggerpoints te verminderen
• Bij sommige patiënten verbetering van plasklachten en seksuele functie te ondersteunen

ESWT bij chronische prostatitis is niet hetzelfde als de shockwavetherapie met hogere energie die wordt gebruikt om nierstenen te verbrijzelen. De intensiteit bij bekkenpijnklachten is lager en is bedoeld om goed verdragen te worden.

Wie er baat bij kan hebben, en wanneer het mogelijk niet de juiste optie is

ESWT kan worden overwogen bij mannen die:

• Klachten hebben die minimaal 3 maanden bestaan, passend bij CP/CPPS
• Aanhoudende bekkenpijn hebben ondanks eerste behandelingen (bijvoorbeeld ontstekingsremmers, alfablokkers, bekkenbodemfysiotherapie of medicatie tegen neuropathische pijn)
• Bij passend onderzoek geen aanwijzingen hebben voor een actieve urineweginfectie
• Een niet-chirurgische aanpak verkiezen en langdurig medicijngebruik willen beperken

ESWT kan minder geschikt zijn, of vraagt om zorgvuldige planning, als:

• Er sprake is van vermoedelijke of bevestigde acute bacteriële prostatitis (koorts, rillingen, duidelijke algehele ziekte), wat met spoed medische behandeling vereist
• Er een aanhoudende infectie is die nog niet volledig is beoordeeld
• Klachten vooral worden veroorzaakt door een andere aandoening, zoals blaaskanker, urethrastrictuur, duidelijke goedaardige prostaatvergroting, of een neurologisch blaasprobleem
• Er een bloedingsstoornis is of gebruik van bepaalde bloedverdunners, afhankelijk van het individuele risico
• Er sprake is van hevige pijn die spoedbeoordeling vraagt, bloed in de urine, onverklaard gewichtsverlies, of nieuwe knobbeltjes in de testikels

Een heldere diagnose is belangrijk. ESWT komt het best tot zijn recht wanneer het klinische beeld past bij chronische bekkenpijn in plaats van een infectie.

Beoordeling en planning vóór de behandeling

Voordat met ESWT wordt gestart, richt een beoordeling in onze gespecialiseerde urologie- en seksuele-gezondheidskliniek zich op het bevestigen van de diagnose en het in kaart brengen van bijdragende factoren die naast ESWT kunnen worden aangepakt.

Dit omvat doorgaans:

• Een uitgebreide klachtenanamnese, inclusief pijnpatroon, plasklachten, seksuele klachten en uitlokkende factoren
• Beoordeling van eerdere urineonderzoeken, kweken, SOA-testen en eventuele eerdere antibioticakuren
• Lichamelijk onderzoek, mogelijk inclusief onderzoek van buik, genitaliën en bekkenbodem; in sommige gevallen kan een prostaatonderzoek worden geadviseerd
• Urineonderzoek en, indien passend, aanvullende onderzoeken zoals uroflowmetrie, echografie of bloedonderzoek
• Gebruik van gevalideerde vragenlijsten (vaak gebruikt bij prostatitiszorg) om de voortgang in de tijd te volgen

Bij alarmsignalen of onzekerheid over de diagnose kunnen aanvullende onderzoeken worden geadviseerd voordat wordt doorgegaan.

Hoe de behandelsessies verlopen

ESWT vindt poliklinisch plaats en er is geen verdoving nodig. Met een handapparaat worden laagintensieve akoestische pulsen toegediend op specifieke gebieden die samenhangen met bekkenpijn.

Een typische afspraak bestaat uit:

• Positionering met aandacht voor comfort en privacy
• Aanbrengen van gel om de overdracht van de akoestische golven te ondersteunen
• Toediening van pulsen op gerichte gebieden (vaak het perineum en soms aanvullende pijnpunten in het bekken, afhankelijk van klachten en bevindingen bij onderzoek)

De meeste mannen beschrijven het gevoel als tikken of milde gevoeligheid, eerder dan pijn. De intensiteit kan worden aangepast om de behandeling goed verdraagbaar te houden.

Hoeveel sessies zijn meestal nodig?

Protocollen verschillen, maar een kuur wordt vaak gegeven in meerdere sessies verspreid over enkele weken. Het exacte aantal en de frequentie worden afgestemd op de ernst en duur van de klachten en op de respons.

ESWT wordt vaak ingezet als onderdeel van een breder plan. Wanneer overactiviteit van de bekkenbodem een belangrijke factor is, kan het combineren van ESWT met bekkenbodemfysiotherapie en ontspanningsstrategieën de uitkomsten verbeteren.

Wat te verwachten na ESWT

Meestal is er geen hersteltijd nodig. De meeste patiënten hervatten dezelfde dag hun normale activiteiten.

Verandering van klachten verloopt doorgaans geleidelijk. Sommige mannen merken verbetering na enkele sessies, terwijl anderen later effect ervaren, vaak over meerdere weken. Verbeteringen kunnen bestaan uit minder pijn, minder opvlammingen en meer comfort bij het plassen. Seksuele klachten kunnen bij sommige patiënten ook verbeteren, vooral wanneer pijnvermindering leidt tot meer vertrouwen en minder spierspanning in het bekken.

Follow-up is belangrijk. De voortgang wordt meestal gevolgd met symptoomscores en een gestructureerde evaluatie, zodat het plan zo nodig kan worden bijgesteld.

Risico’s, bijwerkingen en beperkingen

ESWT bij CP/CPPS wordt over het algemeen als laag-risico beschouwd wanneer de indicatie passend is en de behandeling zorgvuldig wordt toegepast.

Mogelijke bijwerkingen zijn meestal mild en tijdelijk, zoals:

• Lokale gevoeligheid tijdens of na de behandeling
• Tijdelijke roodheid of gevoeligheid van de behandelde huid
• Een kortdurende toename van klachten (een opvlamming) bij een klein aantal patiënten

Beperkingen om rekening mee te houden:

• Niet elke situatie reageert. CP/CPPS is complex en resultaten verschillen.
• ESWT behandelt geen actieve bacteriële infectie.
• Als klachten worden veroorzaakt door een andere diagnose (bijvoorbeeld duidelijke prostaatvergroting, blaaspathologie of vernauwing van de plasbuis), is ESWT alleen waarschijnlijk onvoldoende.
• Langdurige controle van klachten hangt vaak af van het aanpakken van bijdragende factoren zoals bekkenbodemspanning, stoelgang, stress, slaap en lichamelijke activiteit.

De behandelaar bespreekt realistische verwachtingen en hoe succes voor u wordt gemeten, zoals pijnvermindering, beter dagelijks functioneren en minder opvlammingen.

Hoe ons medisch team u gedurende het traject ondersteunt

Zorg bij chronische prostatitis is het meest effectief wanneer deze gecoördineerd en consistent is. In onze gespecialiseerde urologie- en seksuele-gezondheidskliniek wordt u ondersteund door een medisch team dat zich richt op:

• Het bevestigen van de diagnose en het uitsluiten van belangrijke alternatieve oorzaken
• Het opstellen van een persoonlijk plan, waarin ESWT kan worden gecombineerd met medicatie-evaluatie, bekkenbodemfysiotherapie, leefstijladvies en ondersteuning bij seksuele gezondheid
• Het volgen van de voortgang met gestructureerde follow-up en het aanpassen van het plan als klachten veranderen
• Heldere adviezen over het omgaan met opvlammingen en wanneer een spoedbeoordeling nodig is

Als ESWT wordt overwogen, is de eerste stap een consult om te beoordelen of de behandeling past bij de diagnose en doelen, en om te zorgen dat eventuele noodzakelijke onderzoeken zijn afgerond vóór de start.