Urethrastricturen kunnen het plassen geleidelijk steeds moeilijker maken en kunnen, als ze niet worden behandeld, leiden tot infecties en langdurige belasting van de blaas en nieren. Een strictuur is een lichamelijke vernauwing van de plasbuis door littekenweefsel en verdwijnt daarom meestal niet vanzelf. De behandeling is gericht op het nauwkeurig in kaart brengen van de vernauwing en het kiezen van de optie die de urineafvoer het meest waarschijnlijk herstelt en het risico op terugkeer vermindert.

Wat is een urethrastrictuur?

Een urethrastrictuur is een vernauwing in de plasbuis die ontstaat door fibrose (littekenweefsel) na letsel of ontsteking. Het littekenweefsel verkleint de inwendige diameter van de plasbuis, waardoor de urinestroom kan vertragen, kan gaan sproeien of splitsen en in verder gevorderde gevallen kan leiden tot nadruppelen of het niet kunnen uitplassen.

Stricturen komen vaker voor bij mannen, omdat de plasbuis langer is en omgeven wordt door sponsachtig weefsel dat door trauma of chirurgische ingrepen kan worden beïnvloed. Bij vrouwen zijn stricturen minder gebruikelijk, maar ze kunnen wel voorkomen.

Veelvoorkomende oorzaken en risicofactoren

Een strictuur kan ontstaan na alles wat het slijmvlies van de plasbuis beschadigt en littekenvorming uitlokt. Veelvoorkomende oorzaken zijn:

• Eerdere urologische ingrepen of operaties aan de plasbuis of prostaat
• Een voorgeschiedenis van blaaskatheterisatie (vooral bij herhaalde of moeizame katheterplaatsing)
• Ontsteking of infectie van de plasbuis, waaronder seksueel overdraagbare aandoeningen
• Trauma van het perineum (het gebied tussen geslachtsdelen en anus), bijvoorbeeld door fietsletsels, vallen of bekkenletsel
• Het uitplassen van een steen die de plasbuis irriteert of beschadigt

Bij sommige mensen wordt geen duidelijke oorzaak gevonden, maar de behandelstrategie hangt dan nog steeds af van de locatie, lengte en ernst van de vernauwing.

Klachten die u kunt opmerken

Klachten kunnen geleidelijk ontstaan en kunnen worden verward met andere urinewegproblemen. Typische klachten zijn:

• Zwakke urinestroom of verminderde flow
• Dunne straal, sproeien of een gesplitste straal
• Moeite met starten met plassen of persen om te kunnen plassen
• Nadruppelen na het plassen
• Het gevoel de blaas niet goed leeg te plassen
• Vaker moeten plassen of plotselinge aandrang

Als een strictuur complicaties veroorzaakt, kunnen de klachten ook bestaan uit:

• Branderigheid of pijn bij het plassen
• Terugkerende urineweginfecties
• Ongemak in de onderbuik
• Bloed in de urine (soms)

Een volledige afsluiting is een medisch spoedgeval. Als u helemaal niet kunt plassen, is een spoedbeoordeling nodig.

Waarom beoordeling belangrijk is vóór behandeling

De juiste behandeling kiezen hangt af van een gedetailleerd beeld van de strictuur. De belangrijkste factoren zijn:

• De exacte locatie van de vernauwing
• De lengte van het strictuursegment
• Of het om een gedeeltelijke of volledige vernauwing gaat
• Of er eerdere behandelingen zijn geweest en of die niet hebben geholpen
• De invloed op het leegplassen van de blaas en het risico voor de nieren

In onze kliniek wordt de beoordeling zo gepland dat de diagnose wordt bevestigd, andere oorzaken van plasklachten worden uitgesloten en een behandelstrategie wordt gekozen die effectiviteit afweegt tegen hersteltijd en risico op terugkeer.

Hoe een urethrastrictuur wordt vastgesteld

De diagnose berust meestal op een combinatie van anamnese, lichamelijk onderzoek en gerichte testen.

Anamnese en beoordeling van klachten

Een zorgvuldige anamnese geeft vaak belangrijke aanwijzingen, waaronder eerdere ingrepen, kathetergebruik, infecties, trauma en hoe de klachten zich hebben ontwikkeld.

Urinestroommeting (uroflowmetrie)

Een uroflowmetrie meet de snelheid en het patroon van de urinestroom. Een verlaagde piekflow kan de verdenking op een strictuur ondersteunen, vooral wanneer de klachten typisch zijn.

Beeldvorming om de vernauwing in kaart te brengen

Er kan een contrastonderzoek met röntgenfoto’s worden gepland om de locatie en lengte van de strictuur te bepalen. Deze ‘mapping’ is belangrijk om te beslissen of een endoscopische aanpak waarschijnlijk succesvol is of dat reconstructieve chirurgie geschikter is.

Cystoscopie

Bij cystoscopie wordt met een kleine camera in de plasbuis en blaas gekeken. Dit kan helpen om de diagnose te bevestigen en kan in sommige gevallen worden gebruikt bij de behandelplanning.

Behandelopties en hoe ze verschillen

Omdat een strictuur een lichamelijke vernauwing door littekenweefsel is, is medicatie alleen geen definitieve behandeling. De beste optie hangt af van de kenmerken van de strictuur en uw eerdere behandelgeschiedenis.

Directe verlichting wanneer plassen niet mogelijk is

Bij een volledige obstructie of ernstige urineretentie kan het nodig zijn om de urine met spoed af te voeren. In sommige gevallen wordt tijdelijk een suprapubische katheter gebruikt (een katheter die via de onderbuik in de blaas wordt geplaatst) om de plasbuis te omzeilen. Dit stabiliseert de situatie en geeft tijd voor goede evaluatie en planning van definitieve behandeling.

Endoscopische behandelingen (minimaal invasief, via de plasbuis)

Endoscopische opties kunnen worden overwogen bij korte, ongecompliceerde stricturen. Deze ingrepen worden inwendig via de plasbuis uitgevoerd en kennen doorgaans een kortere initiële hersteltijd.

Veelgebruikte endoscopische benaderingen zijn:

• Dilatatie (oprekken) met oplopende instrumenten of met een ballon
• Interne urethrotomie, waarbij het vernauwde gebied wordt geopend met een klein mesje of laser

Beperkingen om rekening mee te houden:

• Terugkeer komt vaak voor, vooral naarmate de strictuur langer is
• Succespercentages zijn doorgaans lager bij langere stricturen of bij stricturen die na eerdere behandeling zijn teruggekomen
• Herhaalde endoscopische ingrepen kunnen na verloop van tijd minder effectief worden en de kwaliteit van leven beïnvloeden

Bij mensen met herhaald terugkeren na endoscopische behandeling is reconstructieve chirurgie vaak de duurzamere oplossing.

Urethroplastiek (reconstructieve urethrachirurgie)

Urethroplastiek is een open chirurgische reconstructie die erop gericht is de plasbuis meer definitief te herstellen. Dit wordt meestal aanbevolen wanneer:

• De strictuur langer is
• De vernauwing dicht en/of complex is
• Er sprake is van terugkeer na endoscopische behandeling
• De strictuur het leegplassen van de blaas duidelijk belemmert of complicaties veroorzaakt

De exacte techniek hangt af van de locatie en lengte van de strictuur. Bij sommige reparaties wordt het verlittekenede segment verwijderd en worden gezonde uiteinden weer met elkaar verbonden, terwijl bij andere technieken een weefseltransplantaat kan worden gebruikt om het vernauwde gebied te verbreden. De uroloog licht toe welke aanpak het meest passend is bij uw anatomie en het patroon van de strictuur.

Aanvullende therapieën in geselecteerde gevallen

In sommige situaties kunnen aanvullende behandelingen naast endoscopische ingrepen worden besproken om weefselherstel te ondersteunen. Deze opties zijn niet voor iedereen geschikt en worden niet altijd standaard aangeboden. Indien relevant, worden geschiktheid, onderbouwing, verwachte voordelen en onzekerheden tijdens het consult duidelijk besproken.

Wat herstel en controle meestal inhouden

Het herstel verschilt afhankelijk van of de behandeling endoscopisch of reconstructief is.

Na endoscopische behandeling

• Vaak blijft er kortdurend een blaaskatheter zitten
• In het begin kunnen lichte branderigheid, vaker moeten plassen of kleine hoeveelheden bloed in de urine voorkomen
• De controle bestaat meestal uit evaluatie van klachten en herhaalde uroflowmetrie

Na urethroplastiek

• Meestal is een katheter langer nodig om de reconstructie te beschermen tijdens genezing
• Beperkingen in activiteit zijn vaak tijdelijk nodig, met name het vermijden van zwaar tillen en intensieve inspanning
• De follow-up kan in geselecteerde gevallen beeldvorming of cystoscopie omvatten, naast uroflowmetrie en controle van klachten

Bij alle behandelvormen is monitoring belangrijk, omdat stricturen kunnen terugkeren. Vroege herkenning maakt vaak een eenvoudiger aanpak mogelijk.

Risico’s, beperkingen en belangrijke aandachtspunten

Alle ingrepen brengen mogelijke risico’s met zich mee, die per techniek en per persoon verschillen. De arts bespreekt wat voor u van toepassing is, maar belangrijke aandachtspunten zijn:

• Terugkeer van de strictuur, vooral na dilatatie of interne urethrotomie
• Bloeding of infectie
• Pijn of ongemak tijdens het herstel
• Tijdelijke aandrang, vaker moeten plassen of branderigheid
• Urineretentie waarvoor katheterisatie nodig is
• Risico’s die samenhangen met anesthesie

Bij urethroplastiek kunnen extra risico’s bestaan die te maken hebben met wondgenezing en de complexiteit van de reconstructie. De keuze wordt gemaakt door de kans op langdurig succes af te wegen tegen de hersteltijd en de operatierisico’s.

Waarom tijdige behandeling belangrijk is

Onbehandelde stricturen kunnen leiden tot een toenemende obstructie van de blaasuitgang. Op termijn kan dit bijdragen aan:

• Terugkerende urineweginfecties
• Vorming van blaasstenen
• Verslechtering van de blaasfunctie
• Terugdruk naar de nieren, wat in ernstige gevallen de nierfunctie kan verminderen

Infecties kunnen zich bij mannen ook uitbreiden naar nabijgelegen structuren en mogelijk bijdragen aan ontsteking van de prostaat of testikels. Bij klachten die wijzen op obstructie wordt een snelle beoordeling aangeraden.

Uw consult en continuïteit van zorg

De zorg wordt gecoördineerd via onze gespecialiseerde urologiekliniek, met continuïteit van beoordeling tot behandelplanning en follow-up. Het consult omvat doorgaans een uitgebreide bespreking van klachten, mogelijke oorzaken en eerdere ingrepen, gevolgd door gerichte onderzoeken om de diagnose te bevestigen en de strictuur in kaart te brengen.

Zodra de resultaten beschikbaar zijn, licht ons medisch team de opties in duidelijke bewoordingen toe, inclusief te verwachten resultaten, de kans op terugkeer en wat het herstel waarschijnlijk inhoudt. Als een operatie wordt geadviseerd, krijgt u begeleiding bij de voorbereiding, katheterzorg indien nodig en een gestructureerd follow-upplan om genezing en urinestroom te monitoren.

Bij verergerende klachten, herhaalde infecties of moeite met plassen is vroege herbeoordeling belangrijk, zodat complicaties kunnen worden voorkomen en de meest geschikte behandeling kan worden aangeboden.