هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) که اغلب با عنوان «بزرگی پروستات» شناخته می شود، با افزایش سن یکی از علل شایع علائم ادراری در مردان است. با بزرگ شدن پروستات، مجرای ادرار می تواند تنگ شود و تخلیه کامل مثانه دشوار گردد. انکلیاسیون پروستات با لیزر هولمیوم (HoLEP) یک درمان جراحی کم تهاجمی است که برای برداشتن بخشی از پروستات که مسیر جریان ادرار را مسدود کرده طراحی شده است و به کاهش علائم و محافظت از سلامت مثانه و کلیه ها کمک می کند.

آشنایی با این که HoLEP برای درمان چه چیزی طراحی شده است

در BPH، بخش داخلی پروستات بزرگ می شود و به پیشابراه فشار می آورد؛ پیشابراه از داخل پروستات عبور می کند. این وضعیت می تواند به علائمی مانند موارد زیر منجر شود:

• ضعیف شدن جریان ادرار یا قطع و وصل شدن آن
• زور زدن برای دفع ادرار
• احساس تخلیه نشدن کامل مثانه
• فوریت و تکرر ادرار، از جمله بیدار شدن در شب برای ادرار کردن
• در برخی موارد عفونت های ادراری، سنگ مثانه یا مشاهده خون واضح در ادرار

HoLEP یک روش آندوسکوپیک است، یعنی از طریق مسیر طبیعی ادرار و بدون برش خارجی انجام می شود. از لیزر هولمیوم برای جدا کردن بافت بزرگ شده پروستات از پوسته بیرونی پروستات (کپسول) استفاده می شود. سپس بافت برداشته شده در داخل مثانه به قطعات کوچک تر خرد و خارج می گردد. با برداشتن بافتِ ایجادکننده انسداد، به جای صرفا گشاد کردن یک کانال، HoLEP می تواند برای بسیاری از بیماران تسکین طولانی مدت ایجاد کند.

چه کسانی ممکن است بیشترین سود را از این روش ببرند

HoLEP ممکن است زمانی توصیه شود که علائم BPH به طور قابل توجهی کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار داده باشد یا BPH باعث عوارض شده باشد. این روش اغلب در شرایط زیر مطرح می شود:

• علائم با دارو به اندازه کافی بهبود نیافته است
• احتباس ادراری عودکننده وجود دارد (دشواری در دفع ادرار که گاهی نیاز به سوند دارد)
• عفونت های ادراری مکرر مرتبط با تخلیه ناکامل مثانه رخ می دهد
• سنگ مثانه ایجاد شده است
• خونریزی مداوم که احتمال می رود مرتبط با پروستات باشد وجود دارد
• آزمایش ها نشان می دهند پس از ادرار کردن، حجم ادرار باقی مانده زیاد است یا تغییراتی دیده می شود که بر کلیه ها اثر می گذارد

HoLEP برای طیف وسیعی از اندازه های پروستات مناسب است، از جمله پروستات های متوسط و بزرگ که در آن ها برخی تکنیک های دیگر ممکن است اثربخشی کمتری داشته باشند.

چه زمانی HoLEP ممکن است گزینه مناسبی نباشد

همه افراد دارای علائم ادراری به جراحی نیاز ندارند. علائم می توانند به علت مثانه بیش فعال، تنگی پیشابراه، عفونت، مشکلات مثانه یا سرطان پروستات نیز ایجاد شوند. اگر عفونت فعال ادراری وجود داشته باشد، برخی خطرات خونریزی نیاز به بهینه سازی داشته باشند، یا شرایط پزشکی دیگری بیهوشی را ناایمن کند، ممکن است HoLEP به تعویق بیفتد یا با تغییراتی انجام شود. ارزیابی دقیق برای تایید تشخیص و انتخاب مناسب ترین درمان ضروری است.

ارزیابی و برنامه ریزی پیش از درمان

پیش از توصیه HoLEP، یک ارزیابی ساختارمند اورولوژی انجام می شود تا مشخص گردد BPH علت اصلی علائم است و شدت انسداد تا چه حد است. این ارزیابی معمولا شامل موارد زیر است:

• بررسی دقیق علائم و سابقه پزشکی، از جمله داروهای مصرفی
• معاینه فیزیکی، که معمولا شامل معاینه پروستات است
• آزمایش ادرار برای بررسی عفونت یا خون
• آزمایش های خون، که در صورت نیاز اغلب شامل PSA (آنتی ژن اختصاصی پروستات) است
• سونوگرافی برای ارزیابی اندازه پروستات، تخلیه مثانه و گاهی کلیه ها
• تست جریان ادرار (یوروفلومتری) و اندازه گیری ادرار باقی مانده
• سیستوسکوپی در برخی موارد منتخب برای مشاهده داخل پیشابراه و مثانه

اگر PSA بالا باشد یا نگرانی های دیگری وجود داشته باشد، ممکن است پیش از ادامه درمان، بررسی های تکمیلی برای رد سرطان پروستات توصیه شود. برنامه ریزی همچنین شامل بررسی داروهای رقیق کننده خون و ارزیابی آمادگی کلی برای بیهوشی است.

در طول HoLEP چه اتفاقی می افتد

HoLEP در اتاق عمل انجام می شود. بیهوشی معمولا نخاعی (بی حسی از کمر به پایین) یا عمومی است و انتخاب آن به عوامل بالینی و ترجیح بیمار بستگی دارد.

مراحل اصلی به زبان ساده

• یک ابزار باریک مجهز به دوربین (آندوسکوپ) از طریق پیشابراه وارد می شود.
• با انرژی لیزر، بافت بزرگ شده پروستات از کپسول بیرونی جدا می گردد.
• بافت جداشده به داخل مثانه منتقل می شود.
• با یک دستگاه ویژه، بافت به قطعات کوچک خرد (مورسلِیشن) و خارج می شود.
• در پایان، معمولا یک سوند ادراری گذاشته می شود تا به تخلیه کمک کند و در صورت نیاز شستشوی مثانه انجام شود.

بافت خارج شده به طور روتین برای بررسی آزمایشگاهی (پاتولوژی) ارسال می شود. این کار استاندارد است و گاهی می تواند یافته های غیرمنتظره را مشخص کند.

مدت بستری و بهبودی اولیه

بیشتر بیماران حدود 1 تا 2 شب در بیمارستان می مانند، هرچند این مدت می تواند بسته به اندازه پروستات، وضعیت های دیگر سلامت و سرعت شفاف شدن ادرار پس از جراحی متفاوت باشد.

معمولا سوند برای مدت کوتاهی باقی می ماند. وقتی ادرار به اندازه کافی شفاف شد و دفع ادرار به شکل ایمن انجام شد، سوند برداشته می شود. مشاهده موارد زیر طبیعی است:

• سوزش یا احساس گزگز هنگام ادرار کردن برای مدت کوتاه
• افزایش تکرر و فوریت ادرار در ابتدا
• مقدار کمی خون در ادرار، به ویژه پس از فعالیت

این علائم معمولا طی چند روز تا چند هفته به تدریج بهتر می شوند.

نتایج مورد انتظار و روند بهبود

بسیاری از بیماران مدت کوتاهی پس از برداشتن سوند، جریان ادرار قوی تر و تخلیه آسان تر مثانه را احساس می کنند. فوریت و تکرر ادرار ممکن است دیرتر برطرف شود، به ویژه اگر مثانه برای مدت طولانی تحت فشار بوده باشد.

معمولا برای بررسی روند بهبودی و بهبود علائم، پیگیری برنامه ریزی می شود. این پیگیری ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• بررسی علائم و بازبینی داروها
• تست جریان ادرار و اندازه گیری ادرار باقی مانده
• سونوگرافی در صورت نیاز
• آزمایش PSA در صورت ضرورت بالینی

اگر بی اختیاری موقت رخ دهد، ممکن است تمرین های عضلات کف لگن و در برخی موارد داروهای کوتاه مدت توصیه شود.

خطرات مهم، عوارض جانبی و محدودیت ها

همه روش های جراحی با خطراتی همراه هستند و خطر فردی به عواملی مانند اندازه پروستات، سن، سلامت عمومی و داروها بستگی دارد.

خطرات و عوارض احتمالی پس از HoLEP می تواند شامل موارد زیر باشد:

• خونریزی: معمولا خفیف است، اما گاهی ممکن است به درمان اضافی یا تزریق خون نیاز باشد
• عفونت ادراری
• دشواری موقت در کنترل ادرار (بی اختیاری استرسی) که اغلب با گذشت زمان بهتر می شود
• فوریت یا تکرر ادرار به صورت موقت
• تنگی (بافت اسکار) در پیشابراه یا گردن مثانه که ممکن است به درمان بیشتری نیاز داشته باشد
• احتباس ادراری پس از برداشتن سوند که گاهی نیاز به سوندگذاری مجدد دارد

ملاحظات مربوط به عملکرد جنسی

نعوظ معمولا حفظ می شود، اما انزال اغلب تغییر می کند. بسیاری از مردان دچار انزال رتروگراد می شوند (مایع منی به جای خروج از آلت، وارد مثانه می شود). این موضوع خطرناک نیست، اما می تواند بر باروری اثر بگذارد و برای برخی بیماران نکته مهمی است.

HoLEP انسداد ناشی از BPH را درمان می کند، اما از ایجاد سایر مشکلات ادراری در آینده جلوگیری نمی کند. بر اساس سن، سابقه PSA و خطر فردی، ممکن است همچنان پایش سلامت پروستات توصیه شود.

توصیه های عملی پس از ترخیص

توصیه های بهبودی برای هر فرد شخصی سازی می شود، اما معمولا شامل موارد زیر است:

• پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین و ورزش های شدید حدود 2 تا 3 هفته
• نوشیدن مایعات کافی برای روشن ماندن رنگ ادرار، مگر این که توصیه دیگری شده باشد
• کنترل یبوست با فیبر، مایعات و در صورت نیاز نرم کننده های مدفوع، زیرا زور زدن می تواند خونریزی را بدتر کند
• پرهیز از رابطه جنسی برای مدتی که تیم درمان تعیین می کند، که اغلب حدود 3 تا 4 هفته است

اگر تب، درد رو به تشدید، ناتوانی در دفع ادرار، خونریزی شدید یا لخته، یا احساس ناخوشی عمومی ایجاد شود، نیاز به ارزیابی فوری پزشکی وجود دارد.

مشاوره و حمایت مستمر در کلینیک تخصصی ما

مراقبت ها از طریق کلینیک اختصاصی اورولوژی ما هماهنگ می شود و ارزیابی، برنامه ریزی درمان، جراحی و پیگیری به صورت یک مسیر پیوسته سازماندهی می گردد. در طول مشاوره، متخصصان ما:

• تایید می کنند که آیا علائم ناشی از BPH است و شدت انسداد چقدر است
• گزینه های دارویی و روش های جایگزین را در صورت لزوم بررسی می کنند
• توضیح می دهند HoLEP به طور واقع بینانه چه بهبودی هایی برای علائم شما ایجاد می کند
• درباره گزینه های بیهوشی، انتظارات دوره نقاهت و اثرات احتمالی بر انزال و کنترل ادرار صحبت می کنند
• یک برنامه روشن برای پیگیری و پایش علائم ارائه می دهند

اگر HoLEP توصیه شود، در تمام مراحل حمایت خواهید شد، از جمله آمادگی پیش از عمل، مراقبت های بستری، مدیریت سوند در صورت نیاز، و پیگیری ساختارمند برای کمک به بهبودی مطمئن و ایمن.